ತಾಯಿಯ ನೆನಪಿಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮರಗಳು

https://youtu.be/NHc6OMSu0K4?si=SI_K4goOPEgwo6h2

ಹಿಂದಿಯ ಶೂಲ್, ತಮಿಳಿನ ಬಾಬಾ, ತೆಲುಗು ಅರುಂಧತಿ, ತಮಿಳಿನ ಕೇಡಿ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಖಳನಾಯಕನಾಗಿ ಮಿಂಚಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದವರು ಸಯಾಜಿ ಶಿಂದೆ. ಇವರು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಖಳನಾಯಕ. ಆದರೆ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇವರು ಯಾವ ನಾಯಕನಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ಇವರೇ ನಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಹೀರೋ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಜನನ, ಮರಣ ನೋಂದಣಿ ವಿಳಂಬ ಸಲ್ಲದು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಡಿಸಿ ಕವಿತಾ ಎಸ್‌ ಮನ್ನಿಕೇರಿ ಸೂಚನೆ

ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಸಯಾಜಿ ಶಿಂದೆ ಅವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮರಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಸಯಾಜಿ ಶಿಂದೆ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದ್ದರು. ತಾಯಿ ಆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ವಿಧಿಯ ಆಟ ಬೇರೆಯೇ ಇತ್ತು. ಆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತುವ ಮೊದಲೇ ಅವರ ತಾಯಿ ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. “ಇವು ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳು,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಬೇಕಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಆ ಮಾತು ಹೊರಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ತಾಯಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ತೊರೆದು ಹೋಗಿದ್ದರು. ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಎದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಾಯಿಯ ನೆನಪು ಸಯಾಜಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು.
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಯಾಜಿ ಶಿಂದೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಕೇವಲ ತಾಯಿಯನ್ನಲ್ಲ. ಒಂದು ಛಾಯೆ, ಒಂದು ಆಸರೆ, ಒಂದು ಬೇರು.

ಆ ದುಃಖವೇ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾ ಯಿತು: “ಅಮ್ಮನ ನೆನಪನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕು?” ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತರ ತಡವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಯಾವ ಸಿನಿಮಾಗಳ ಸಂಭಾಷಣೆ ಯಲ್ಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿತ್ತು. “ಒಂದು ಮರ ತಾಯಿಯಂತೆಯೇ,” ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದರು.

ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಚಳುವಳಿಯವರೆಗೆ: ತಾನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆರಳು, ಹಣ್ಣು, ಗಾಳಿ, ಜೀವ-ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ನಂಬಿಕೆಯಿAದ, ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ. “ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ದೇವ್ರಾಯ್” ಎಂಬ ಮಹಾ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು.

ಕೇವಲ ೫,೦೦೦ ಮರಗಳ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟ ಸಯಾಜಿ ಶಿಂದೆ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಸರದ ಸ್ಥಿತಿ ಕಂಡು ಮಮ್ಮಲ ಮರುಗಿತು. ಅವರು ಕೇವಲ ಗಿಡ ನೆಟ್ಟು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲಬದಲಿಗೆ, “ಮರ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಮಗುವಿನಂತೆ ಸಾಕುವುದು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ” ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯೇ ಮುಂದೆ “ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ದೇವ್ರಾಯ್” ಎಂಬ ಜೀವಂತ ಚಳುವಳಿಯಾಯಿತು.

ಗಿಡ ನೆಡುವುದಲ್ಲ, ಬದುಕು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ: ಸಯಾಜಿ ಶಿಂದೆ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಗಿಡ ನೆಟ್ಟರೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ತನ್ನ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವವರೆಗೆ ಪೋಷಿಸಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ “ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ದೇವ್ರಾಯ್” ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ತತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಸಿಯೂ ಮಗುವಿನಂತೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನೀರೂಡಿಸಬೇಕು, ಕಾಪಾಡಬೇಕು, ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

 

ಆಲ, ಅಶ್ವತ್ಥ, ಹುಣಸೆ, ಜಾಂಬು, ಬಿಹಾಡ, ಮೋಹ…ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಸ್ಥಳೀಯ ೨ನೇ ಪುಟದಿಂದ ತಳಿಗಳನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಂಜರು ಭೂಮಿಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡ ತೊಡಗಿದವು. ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮರಳಿದವು. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಆಶ್ರಯ ಕಂಡವು. ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ನಡುವೆ ಕಳೆದುಹೋದ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತೆ ಬೆಸೆದಿತು.

ದೇವರಿಗಾಗಿ ಉಳಿಸಿದ ಕಾಡು… ಜನರಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಕಾಡು: ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ‘ದೇವ್ರಾಯ್’ ಪವಿತ್ರ ವನಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಯಾಜಿ ಶಿಂದೆ ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಂದರು. “ಇವು ಮಾನವನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲ,” “ಇವು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮರಳಿಸಿದ ಭೂಮಿಗಳು,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಇಂದು ಆ ಒಂದೇ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ೨೯ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೬.೫ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಮರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ.

ಜನರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಬೆಳೆದ ಚಳುವಳಿ: “ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ದೇವ್ರಾಯ್” ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕನಸಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಉಸಿರಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಆ ಮರಗಳಿಗೆ ಕಾವಲುಗಾರರಾದರು, ಪಾಲಕರಾದರು. ಬೀಜೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀಜಗಳು ಉಚಿತವಾಗಿ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಬೀಜ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆ ಜನರ ಕೈ ಸೇರಿತು.

ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮರ: ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ “ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಒಂದು ಮರ” ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಬಿತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಲ, ಅಶ್ವತ್ಥ, ಹುಣಸೆಯಂತಹ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳು ಇಂದು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿವೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಂಗಮ: ಸಯಾಜಿ ಶಿಂದೆ ಅವರು ಹಳೆಯ ‘ದೇವ್ರಾಯ್’ (ಪವಿತ್ರ ವನ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮರುಜೀವಗೊಳಿಸಿದರು. ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳನ್ನಾಗಿ (ಒಚಿಟಿ-mಚಿಜe ಜಿoಡಿesಣs) ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡಲು “Sahyadri Devrai” ಎಂಬ ಮೊಬೈಲ್ ಯಾಪ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಯಾಪ್ ಮೂಲಕ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಮರಗಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಮೊಬೈಲ್ ಯಾಪ್. ಮರಗಳ ಮಾಹಿತಿ, ಬೀಜ ಹಂಚಿಕೆ, ಗಿಡ ದತ್ತು ಪಡೆಯುವುದು ಎಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಪರಿಸರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ… ಮನುಷ್ಯನ ಕಾಳಜಿಯೂ: ಸಯಾಜಿ ಶಿಂದೆ ಅವರ ಹೃದಯ ಕೇವಲ ಮರಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಡಿದಿಲ್ಲ. ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳು, ರೈತರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮರಳಿ ಕಟ್ಟುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆಯುವ ಮಾನವೀಯ ಸ್ಪಂದನೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯ ಭಾಗ.

ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಲನ್… ಆದವರು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹೀರೋ ಆದರು : ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಹುಶಃ ವಿಲನ್. ಆದರೆ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿಅವರು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಹಸಿರು ರಕ್ಷಕ. ತಾಯಿಯ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಒಂದು ಮೌನವನ್ನು ಅವರು ಕಾಡಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಇಂದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮರ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿದೆ. “ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು?” ಸಯಾಜಿ ಶಿಂದೆ ಅವರ ಉತ್ತರ ಸರಳವಾಗಿತ್ತು.

“ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಬಿಡುವುದು.” ಇದು ಕೇವಲ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವನ್ನು ಮೀರಿದ ಪ್ರೀತಿ. ಇಂದಿಗೂ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ತಾಯಿಯ ನೆನಪು. ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಮರಳಿಸಿದ ಮಾನವೀಯತೆ.
ಸಿನಿಮಾದ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕ್ರೂರ ವಿಲನ್ ಆಗಿ ಅಬ್ಬರಿಸುವ ಸಯಾಜಿ ಶಿಂದೆ ಅವರ ನಿಜ ಜೀವನದ ಕಥೆ ಯಾವುದೇ ಸಿನಿಮಾಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಚಕ ಮತ್ತು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ.

ಇವರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪಾಲಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ‘ಹೀರೋ’. ಮಗನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಭರವಸೆ ಇಂದು ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮರಗಳಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದೆ. “ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ನುಂಗುವುದಕ್ಕಿAತ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ಹಸಿರು ಪರಂಪರೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ” ಎಂಬುದು ಇವರ ಜೀವನದ ಪಾಠ. “ಒಂದು ಮರವನ್ನು ನೆಡುವುದು ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಕೇತವಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಭರವಸೆಯ ಸಂಕೇತ.”